Skrzynie biegów
To, że skrzynia biegów jest niezbędnym podzespołem w samochodzie, wie każdy użytkownik ruchu drogowego. Jej podstawowymi zadaniami jest przekazywanie momentu napędowego wytwarzanego przez silnik na koła pojazdu, a zarazem zapewnienie odpowiedniego przełożenia umożliwiającego poruszanie się pojazdu w zakresie obrotów eksploatacyjnych silnika.
Skrzyniom biegów stawia się m.in. następujące wymagania: duża trwałość i niezawodność pracy uwarunkowana wytrzymałością kół i trwałością łożysk;
cichobieżność, którą osiąga się również dzięki zastosowaniu kół o zębach skośnych; zwartość budowy – skrzynia biegów w swej budowie powinna być możliwie najmniejsza i najlżejsza, gdyż wtedy zostaje większa przestrzeń do wykorzystania dla pasażerów i ładunku lub innych podzespołów pojazdu.
Obecnie wyróżnić można kilka rodzajów skrzyń biegów, opierających się na różnych rozwiązaniach konstrukcyjnych, lecz spełniających to samo podstawowe zadanie, czyli zmianę przełożenia.
Rozróżniamy więc: skrzynie mechaniczne, gdzie zmianę przełożeń uzyskuje się za pomocą przekładni zębatych. Są to popularne skrzynie z ręczną dźwignią zmiany biegów. Koła przekładni pozostają w ciągłym zazębieniu. Odpowiednie przełożenie, a zatem i drogę przepływu mocy w przekładni, wybiera się poprzez skompilowany system synchronizowanych sprzęgieł, sterowany drążkiem zmiany biegów. W starych konstrukcjach skrzyń biegów, które nie były wyposażone w synchronizatory, zmiana biegów była procesem wielostopniowym.
Kolejne to skrzynie sekwencyjne, to rodzaj skrzyń mechanicznych, stosowanych w motocyklach, w których zmiana przełożenia realizowana jest z pomocą dźwigni, mającej możliwość jednorazowo zmiany tylko o jeden bieg (w górę lub w dół). Po zastosowaniu sterowania za pomocą elektroniki, trafiły również do samochodów.
Hydromechaniczne skrzynie biegów, gdzie zmianę przełożenia uzyskuje się za pośrednictwem zmiany szybkości krążenia cieczy w przekładni zębatej, zwykle planetarnej. Są to zazwyczaj automatyczne lub półautomatyczne skrzynie biegów.
Następne to bezstopniowe, gdzie przełożenie realizowane jest za pomocą pasa klinowego specjalnej konstrukcji, nawiniętego na dwie pary kół stożkowych, które rozsuwając się, lub zsuwając powodują płynną zmianę przełożenia. Jego wartość w takiej konstrukcji może być dowolna, w pewnych jednak granicach. Stosowane są głównie w maszynach używanych w rolnictwie.
Wielu kierowców chwali sobie także automatyczne skrzynie biegów, których podstawową zaletą jest zwolnienie kierowcy z konieczności zmiany biegów, jak również wciskania pedału sprzęgła, gdyż ten całkowicie został wyeliminowany. Tym samym w przypadku automatycznej skrzyni biegów, zamiast tradycyjnego sprzęgła ciernego zastosowana została przekładnia hydrokinetyczna, która umożliwia pracę tej skrzyni. W nowoczesnych skrzyniach automatycznych możliwe jest wybranie trybu jazdy na sportowy, normalny, zimowy, oszczędny. Możliwe jest także samoczynne dostosowanie pracy skrzyni do trybu jazdy kierowcy. Obsługa automatycznej skrzyni biegów sprowadza się jedynie do kontroli stanu oleju w razie konieczności do jego uzupełnienia.
